Alevi-Kızılbaş Ocaklarından Ağuiçen Ocağı Postu / Turabi SALTIK - Gazeteler, Haber Manşet, Gündem
Son Dakika Haberler

Alevi-Kızılbaş Ocaklarından Ağuiçen Ocağı Postu / Turabi SALTIK

Alevi-Kızılbaş Ocaklarından Ağuiçen Ocağı Postu / Turabi SALTIK
Yorum Yap

Alevi-Kızılbaş Ocaklarından Ağuiçen Ocağı Postu

Ağuiçen’in doğum tarihi bilinmiyor. Asıl adının Seyit Temiz olduğu kabul edilmektedir. Ağuiçen, Sarı Saltık, Hac-e Bektaşi Veli ile çağdaştır. Ağuiçen’de tıpkı Sarı Saltık gibi 1215-1221’lerde Nişabur, Hoy taraflarında iyi bir eğitim aldı. Daha o dönemler Sarı Saltık’la aynı okulda eğitim alırlarken aralarında ikrarlaşmış birbirlerine “Mürşit” olmuşlardı. Aynı okulda Sarı Saltık’la birlikte öğrenim gördüklerine göre Ağuiçen’de (Seyit Temiz’de) 1100’lerin sonu 1200’lerde doğmuş olabilir.

Ağuiçen’in babası Erdebil’de vefat edince o da Anadolu’ya gelip yerleşti. Sarı Saltıklı büyüklerimizden dinlediğime göre; Ağuiçen, Kara Donlu Can Baba ile kardeştir. Moğol saldırıları sonucu Anadolu’ya gelen Ağuiçen (Seyit Temiz) kardeşi Seyit Kara Donlu Can Babayla Dersim’e gelir. O zamanlar Dersim’e bağlı Xarput’un Sün Köyü’ne yerleşir. Ağuiçen’in (Seyit Temiz’in) soyu Sarısaltık’la beraber büyük dedelerinden Ebul Vefa ile Zeynel Abidin’e ulaşır.

Sözlü anlatımlara göre yörenin Beyi Ağuiçen’in kerametlerine, sırlarına inanmaz. Ona bir fincan zehir (ağu) içirir. Ağuiçen (Seyit Temiz) içtiği bir fincan zehirden bir damlasını bile harcamadan parmaklarından fincana geri akıtır. Küçük kardeşi Kara Donlu Can Baba’da zehir (ağu) içer o da topuklarından geri akıtır. Bundan sonra bu kardeşlere Ağuiçenliler ya da Ağuçanlar adı verilir.

Ağuiçen kardeşler Tokat’taki Baba İshak, Baba İlyas ayaklanmalarına da katılmışlardır. Bu ayaklanmanın yenilgisinden sonra Dersim’e gelmişlerdir. Seyit Temiz’in (Ağuiçen’in); Koca Seyit, Mir Seyit, Köse Seyit, Seyit Mençek adıyla dört oğlu vardı. Koca Seyit Sün Köyün’de kalır. Soyu sürer gelir. Buradanda Erzincan Ardost ve Erzincan İliç Nordon Köyü’ne dağılanları olur.

Ağuiçein diğer çocukları Köse Seyit, Mir Seyit ve Seyit Mençek, Çemişgezek Ulukale Köyü’ne yerleşirler. Çemişgezek o yıllarda Saltıklı Beyliğinin idaresindeydi. Saltıklılar, orada dedeleri Melik Şah Saltık adına Melkişah Beyliğini kurmuşlardı. Melki Şah Beyliğinin başında Pir Ali Atik Saltık bulunuyordu. Çemişgezek Melki Şah Beyliğine bağlı Ulukale Köyünde, söylenceye göre Köse Seyit, çobanlık yaparken oradakiler inanmazlar kerametlerine. Yol yaparlarken Köyün başında büyük bir kaya, her an düşer gibi durmaktadır ve köyü tehdit etmektedir. Köylüler kaya ile uğraşmaktadırlar. Çoban oradan geçerken:
“Çoban, senin ulu bir soydan geldiğini söylerler. Kerametini göster de taşı yuvarla.”
Çoban kayanın bir tarafını tutar:
“Ya Xızır” der. Taşı kaldırır yerinden yuvarlar.”

Ulukaleliler Alevi / Kızılbaş olmadıkları için kimi kerametine inanır Aleviliği seçer, kimi de “bu şeytandır” der onu kovarlar. Ağuiçen Ulukale’nin başındaki Sekel yaylasını geçer, Kozuk (Qozuk) taraflarına gelir. Orada dinlenmek için uzanır, fakat bir daha uyanmaz, yattığı yerde Hakk’a yürür. Mezarı oradadır. Çocukluğumda köylüler o yaylada, mezarının olduğu yeri ziyaret eder, kurbanlar keser bulgur pilavı pişirir, niyazlar dağıtırlardı.

Seyit Temiz’in (Ağuiçen’in) diğer oğlu Diyarbakır taraflarına, Seyit Mençek ise Xozat Bargini Köyü’ne yerleşir. Sevilen, sayılan, bilgisi, görgüsü, erkânıyla yörede ünlenir. Bargini’de yaşar. Türbesi Bargini’dedir. Çoğalan Ağuiçen evlatları zamanla Sivas, Çorum taraflarına dağılırlar. Ağuiçen, Alevi / Kızılbaş Ocakları içinde Mürşit Makamını yükselmiştir. Ağuiçenlilere Pençeyi Al-aba da derler. Al kırmızı demektir. Kırmızı abalı, hırkalı bir Pir olarak Mürşit makamını temsil eder.

Turabi SALTIK


Yararlanılan Kaynaklar:
* Velâyetname.
* Saltukname. KASIM, Ebul Hayrul: Kültür Bakanlığı Yay. Ank.
* Danışmendname. Kültür Bakanlığı Yay. Ank.
* SALTIK, Veli: İz Bırakan Erenler, Kuloğlu Matbaacılık, Ankara, 2004
* TOY, Erol: Kuzgunlar ve Leşler. İst.
*SALTIK, Turabi. Zamanın Döngüsünde Dersim. Fam Yay. İst.
*SALTIK. Turabi: Pir’ime Özlem. İlya Yayınları. İzmir.

YORUMLAR (İLK YORUMU SİZ YAZIN)