Son Dakika Haberler

Dersim yerleşiklerinin; Hatti-Hitit, Asur ilişkileri / Turabi SALTIK

Dersim yerleşiklerinin; Hatti-Hitit, Asur ilişkileri /  Turabi SALTIK
Yorum Yap

Dersim yerleşiklerinin; Hatti-Hitit, Asur ilişkileri

Anadolu’da MÖ. 2000’lerde yörenin en etkili, en güçlü, en gelişmiş toplulukları Hattiler’di. Hattilerin gelişmişlik düzeyi yüksekti. Çivi yazısını, devlet organizasyonlarını kendilerinden önceki komşularıyla, yerleşik Ön Asya halklarından almışlardı.

Hattiler, daha MÖ.3000’lerde Hattuşaş’ı merkez edinmişlerdi. Hattuşaş, devletin kurucusu Hatti ya da Hitit isminden gelmeydi.

Hattilerin komşuları Subarilerdi. Subariler’in güney bölgelerinde Hurriler yaşıyorlardı. Bölge halkları MÖ.1800’lerde aralarında savaşıyorlardı. Bu savaşlarda, Hititler, üstünlüğü ele geçirdiler. Uzun savaşlar devam ederken güçlenen Subariler, Hititler’i yendi, bölgenin denetimini ele aldılar.

Subariler, üstünlüğü yeni keşfettikleri “hafif yapılı iki tekerlekli at koşulu savaş arabaları” icat etmeleriyle ele almışlardı. Subariler, MÖ.1700’lerde Mitanni Krallığını kurdular. Mitanni Krallığı, Hititlerin topraklarını ele geçirdi. Birkaç yüzyıl coğrafyanın hakimi oldu.

Hatti-Subari-Mitanni döneminde halklar arasında; güneş, ay, rüzgâr, akarsular, dağlar, ormanlar kutsal kabul ediliyordu. Güneş dişiydi, Ana tanrıça’ydı. Fırtına erkekti, Güneş’in eşiydi.

“Hatti-Subari ülkeleri köle sistemiyle idareye sahipti. Eski anaerkil gelenekler güçlü biçimiyle kendini gösteriyordu. Hatti kralı yüksek Güneş Tanrıça’nın kölesi sayılıyordu. O Güneş kültünün hizmetçisi durumundaydı.”

Hatti-Subari-Mitanni Krallığı, merkezi, güçlü politik yapısıyla MÖ.1400-1300′ lerde Suriye ve Mısır’ı işgal etti. Ardından gelen süreçte bölgede Asurlular güç kazandı.

Hatti-Subari-Mitanniler parçalandılar. Mitannilerin son başkenti Dersim Çemişgezek’teki Vasgıvan Kalesiydi. Mitannilerin ardından bölgede pek çok küçük beylik oluştu. İçlerinde en güçlüleri Sağman Dersim Kalesi ile Dersim Hozat’taki Samos Kalesiydi.

Dersim Samos Kalesinde o yüzyıllarda Taş Fırınlar (Taş Ocaklar) mevcuttu. Dersim’de Samos Taş Ocaklarında eritilerek elde edilen altın, gümüş madenlerinin ünü öne çıkmıştı. Asurlar, Dersim Samos Taş Fırınlarında elde edilen altın ve gümüşleri ele geçirmek için pek çok defa Dersim’e saldırdı. Ayrıca Sağman Dersim Kalesi’de Asurların saldırılarına uğradı. Asur saldırılarına karşı bölgede oluşan küçük Beylikler aralarında birleştiler. Bu birleşik Beylikler; Gulaman, Bakır Maden, Palu, Harput, Keban, Meleti (Malatya) gibi Kale Kentlerden oluşuyordu.

Bu yeni Beylikler içerisinde en güçlü oluşum Tuballar ve Muşkiler’di. (Gürcüler kendilerini Muşki kabul ediyorlar.) Oluşan bu yeni Beylikler aralarında birleşti, MÖ.1100’lerde pek çok koldan Asur ülkesine saldırdı, baskınlar düzenlediler. Yeni oluşan Beyliklerle birlikte Asurlar’a saldıran Tubal halkı, Fırat suyunun batı kıyısında kurulan Meleti Kalesinde yerleşikti.

Tubal toprakları Meleti, bronz, gümüş, bakır işçiliğinin en gelişmiş yerleriydi. Meleti Tuballarıyla, Dersim yerleşiklerinin Asurlularla aralarında çetin savaşları oldu. Uzun ve ağır savaşların ardından Tuballarla, Dersim yerleşikleri Asurlularla barış içinde yaşama koşulları aradılar.

Tuballar’ın madencilikteki ünü sınırları aşmıştı. Batıda Kapadokya (Güzel atlar diyarı), Tubal ülkesine bağlıydı. Tubal ülkesi halkının adı Filistin ve Suriye’ye yayılmıştı. Musa Peygamber tarafından Tevrat’ta Tubal halkına “Tubal Kaini” deniyordu. Bakır, altın, gümüş dövme işçiliğine bu ad verilmişti.

 

Turabi SALTIK

YORUMLAR (İLK YORUMU SİZ YAZIN)

%d blogcu bunu beğendi: