Son Dakika Haberler

Kitle fonlaması / Oğuz Evren KILIÇ

Kitle fonlaması / Oğuz Evren KILIÇ
Okunma : Yorum Yap

KİTLE FONLAMASI

Bölüm 1: Kitle fonlamasının tanımı, dünyadaki yeri ve hukukî durum…

Bir fikriniz var. Hattâ bir fikirden fazlası, bir projeniz var. Hattâ ve hattâ belki küçük bir sermaye ile açtığınız bir işletmeniz var. Fikrinizi hayata geçirmek, projenizi ilerletmek, işletmenizi büyütmek istiyorsunuz.

Size ilk olarak ve en çok ne lazım?

Sermaye. Yani para.

Bu sermayeyi nasıl edineceksiniz?

Ya anadan babadan kalma mirasınız olacak ya eş dost borç verecek ya sermaye sahibi ortak bulacaksınız ya da bankadan bin bir zorlukla kredi alacaksınız.

Gelecek va’d eden, belki de dünyayı dönüştürecek bir fikir, bir girişim sırf sermaye bulamadığı için çöp olacak.

Bunun başka bir yolu olmalı, değil mi? Bunun başka bir yolu var.

2008 yılındaki küresel ekonomik krizden sonra bankaların kredi vermek konusunda çok ince eleyip sık dokumaları sonucunda küçük ve orta ölçekli girişimciler kredilere ulaşmakta büyük zorluklar yaşamaya başladı. Sistemin “efendisi” konumunda bulunan bankaların ve devletlerin bu tutumu karşısında piyasa kendi çaresini üretti: Kitle fonlaması. Kitle fonlaması, çok kabaca özetlemek gerekirse, bir proje ya da işletmenin paylara bölünerek bu paylar karşılığında para toplanmasıdır. Aslında mekanizma olarak anonim şirketlerin hisse senedi ihrâç etmesindeki fikir ve yönteme benziyor. Fakat hisse senedi ihrâcı son derece karmaşık ve sıkı denetimlere ve yasal süreçlere tâbî. Bir şirketin hisse senedi ihrâç etmesi için çok katı kuralları yerine getirmesi, çok zorlu şartları taşıması gerekiyor. Fakat kitle fonlamasında bu kadar sert kurallar ve yöntemler söz konusu değil. Her şeyden önce, kitle fonlamasını çoğunlukla internet üzerinden başlatmak ve yürütmek mümkün.

2008 yılından sonra internet ortamının sağladığı büyük iletişim olanakları sâyesinde hızla yayılan kitle fonlamasının ilk kez regüle edilmesi 2012 yılını buldu. ABD’de o yıl yürürlüğe giren “Jumpstart Our Business Startups Act” yasası ile kitle fonlaması yasal zemine oturmuş oldu. Bunun hemen ardından Avrupa’da da yasal düzenlemeler yapıldı ve Avrupa Birliği bünyesinde denetleme kurumu oluşturuldu. Kitle fonlaması için aracı şirketlerin kurulması, bu şirketlerin bağlı oldukları devlet tarafından lisanlanması ve denetlenmesi yöntemi kullanılmaya başladı.

Ülkemizde de 2017 yılında 6263 sayılı Sermâye Piyasası Kânununda yapılan düzenleme ile Sermâye Piyasası Kurulu bu lisanslama ve denetleme işi ile ilgili olarak görev ve yetki ile donatıldı. Sermâye Piyasası Kurulu ayrıca kitle fonlaması alanında mevzuat yaratmak konusunda da yetkilendirildi. Bu bağlamda 2019 yılında “Paya Dayalı Kitle Fonlaması Tebliği” yayınlandı ve yürürlüğe girdi. Yâni artık ülkemizde de kitle fonlaması yasal bir zemine kavuşmuş durumda.

2019 yılında dünyada toplam olarak yaklaşık 7 milyar dolar tutarında kitle fonu toplandı. Aslan payı ise yaklaşık 5,7 milyar dolar ile Çin’e âit. İkinci sırada yaklaşık 720 milyon dolar ile ABD geliyor. Ülkemizde ise yaklaşık 15 milyon dolar tutarında kitle fonu toplandı. Bu rakam, Avrupa ve Asya’daki birçok ülkenin üzerinde bir rakam olsa da, Türkiye gibi yüksek potansiyeli olan bir ülke için son derece yetersiz.

Bir diğer yandan, kitle yatırımı olarak adlandırılan ve yine kitle fonlamasının bir başka türü olan yöntem ile 2019 yılı içinde dünyada toplanmış toplam yatırım miktârı 5 milyar dolar. Bunun aslan payı da yine yaklaşık 1 milyar dolar ile Çin’e âit. 817 milyon dolar ile ABD ikinci sırada geliyor. Tam bu noktada çok ilginç bir bilgiye rastlıyoruz: Üçüncü sırada İsrâil var ve toplanan yatırım yaklaşık 760 milyon dolar. Türkiye’de ise topu topu 500 bin dolar tutarında yatırım yapılmış.

Kitle fonlaması için kullanılan birkaç yöntem var. Bunların başında “Peer-To-Peer Lending” olarak adlandırılan, ülkemizde henüz pek bilinmeyen ve kullanılmayan, dilimize “Aracısız kredi” olarak çevrilebilecek yöntem geliyor. Bu yöntemde yatırımcı ile girişimci arasında herhangi bir aracı olmaksızın direkt sermâye transferi gerçekleşiyor. Yatırımcı ile girişimci birbiri ile muhatap oluyor. Bu yöntemle dünyada 2019 yılı içinde yaklaşık 25 milyar dolar tutarında fon toplandı. Diğer bir yöntem, ödül yoluyla kitle fonlaması. Yatırımcılar, bir proje ya da işletmeye yaptıkları yatırım karşılığında bu projenin ilerlemesinden ya da kazancından maddî ödüller temîn ederler. En çok kullanılan bir başka yöntem de, özkaynak fonlaması ya da paya dayalı fonlamadır. Bu yöntem, hisse senedi ihrâcına benzeyen yöntemdir: Proje ya da işletme paylara bölünür, yatırımcılara bu paylar yatırımları oranında dağıtılır.

Kitle fonlaması, alternatif yatırım yolu olarak dünyada hızla yükselen bir ilgiye ve ekonomik büyüklüğe sâhip. Tahminî rakamlara göre 2025 yılında kitle fonlamasının ekonomik büyüklüğü dünya çapında 300 milyar dolar civârında olacak. Bir başka önemli öngörü ise, kitle fonlamasında çok daha etkin ve güçlü yöntemlerin kullanılacağı yönünde.

İşte tam bu noktada ufak bir ara verip, haftaya yazımın 2. bölümüyle devâm etmem gerekiyor: Kitle fonlaması ve kripto paralar.

Haftaya görüşmek dileğiyle, herkese güzel bir yıl diliyorum…

Av. Oğuz Evren KILIÇ

YORUMLAR (İLK YORUMU SİZ YAZIN)

canlı sohbet hattı hint filmleri bahis siteleri beylikdüzü escort teen porno bahis sitesi seks hikayeleri seks hikayeleri seks hikayeleri seks hikayeleri