Son Dakika Haberler

Sizce ‘dış güçler’ kimin destekçisi / Veli BEYSÜLEN

Sizce ‘dış güçler’ kimin destekçisi / Veli BEYSÜLEN
Okunma : Yorum Yap

Sizce ‘dış güçler’ kimin destekçisi?

Veli BEYSÜLEN yazdı:

Yüzölçümü bakımından dünyanın dokuzuncu büyük ülkesi olan, ancak coğrafyasının önemli bir kısmı çöl olduğu için nüfus bakımından aynı büyüklükte olmayan Orta Asya’nın en büyük ülkesi Kazakistan, 2022 yılına, akaryakıt ürünlerine, özellikle de LPG fiyatlarına yapılan fahiş zamların protesto edildiği tarihinin en büyük gösterilerine sahne oldu. 2 Ocak tarihinde başlayan gösterilerde, içinde polislerinde olduğu yüzlerce insan hayatını kaybetti. Binin üzerinde insan ise yaralandı. Başta başkent Nursultan (eski Astana) ile ülkenin en büyük kenti Almatı olmak üzere ülkenin birçok kentinde savaş görüntüleri ortaya çıktı. Hükümet istifa edip zamların geri alınacağı açıklansa da olaylar durulmadı ve Cumhurbaşkanı Cömert Tokayev, Olağanüstü Hal (OHAL) ilan ederek güvenlik birimlerine göstericilere direk ateş etmeleri ve onları öldürmeleri talimatı verdi. Ayrıca Rusya’nın başını çektiği Kolektif Güvenlik Antlaşması Örgütü ülkelerinden yardım istedi. Başta Rusya, bu antlaşmaya dahil ülkeler Kazakistan’a asker gönderdiler ve olaylar şimdilik yatışmış olduğu için birkaç gün içinde ülkeden ayrıldılar.  

Elbette bu görüntülerin ortaya çıkmasının nedenleri konusunda farklı açıklamalar ve değerlendirmeler var. Devlet Başkanı Cömert Tokayev, protestoları son yılların moda deyimi ile dış güçlere bağladı.
 
Ben bir dış politika uzmanı veya analisti değilim. Dolayısıyla bu olayları, çok derin analizler veya komplo teorileri üzerinden değerlendirmeyeceğim. Esas olarak bu yazıda, 30 yıldır Kazakistan’ı yönetenlerin halkı yoksullaştıran politikalarının yanı sıra, iktidar partileri AKP-MHP ile muhalefet partileri CHP-İYİ Parti dörtlüsünün tavır ortaklığını değerlendirmeye çalışacağım.
 
Kazakistan, 30 yıl önce 1991 yılında, Sovyet Sosyalist Cumhuriyetler Birliğinin (SSCB) dağılması ile bağımsızlığını ilan eden, geniş coğrafyasında değerli maden kaynakları bulunan bir devlet. Bu devletin ilk Cumhurbaşkanı, bağımsızlığını ilan ettiği süreçte Kazakistan Komünist Partisi Birinci Sekreteri olarak görev yapmakta olan Nursultan Nazarbayev’dir. Nazarbayev, “Demokrasiden Önce İstikrar” sloganı ile yola çıktı ve ülkeyi yönettiği sürece bu sloganı kullanarak muhalefeti baskı altına alıp susturdu. Nursultan Nazarbayev’in baskı politikalarıyla yönettiği Kazakistan’da 2011 yılında, ülkenin batısındaki Canaözen kenti meydanında maaşları ile çalışma şartlarının iyileştirilmesi için greve çıkmış olan petrol işçilerinin kent meydanında yaptıkları protesto gösterisi sırasında, güvenlik güçleri tarafından üzerlerine ateş açıldı ve 14 işçi yaşamını yitirirken 100’den fazlası ise yaralandı. Tüm bu antidemokratik baskı politikaları yetmezmiş gibi, hakkında bir sürü yolsuzluk iddiası bulunan Nazarbayev, kendisine özel maddeler koydurduğu anayasaya dayanarak bu görevde 28 yıl aralıksız kaldı.
 
30 yıllık madenler zengini devlet Kazakistan’da, yolsuzluk ülkenin gelişmesinin önündeki en önemli engeldir. Halk alabildiğine yoksullaşırken, başta Nursultan Nazarbayev ve ailesi olmak üzere, devleti yöneten elit bir tabaka ile yakın çevresi alabildiğine zenginleşiyor. Dış dünyadan yönelen tepkiler üzerine, Nursultan Nazarbayev önceki yıllarda yolsuzluğa karşı “kutsal savaş” ilan ettiyse de bu göstermelik bir savaş ilanının ilerisine geçemedi. 1990’larda Kazakistan devlet görevlilerinin ABD şirketlerinden rüşvet olarak milyonlarca dolar aldıklarına dair iddialar soruşturulmadı ve açıklığa kavuşturulmadı. 2018 yılında bir röportaj sırasında, BBC’nin dönemin Kazakistan Dışişleri Bakanı’na sorduğu, “Nursultan Nazarbayev ile yakın çevresinin servetlerini nasıl elde ettikleri” sorusuna bakan gayet pişkince, “Bu çok mu ilginç, yalnız benim toplumum Kazakistan’da olan bir şey mi? Diğer ülkelerde de yetenekli insanlar zengin olabiliyor.” Şeklinde cevap vermiş ve devleti yönetenler ile yakın çevrelerinin zenginleşmesini yetenekli olmalarına bağlamıştı.
 
Ham petrol, doğalgaz, altın ve uranyum maden kaynakları zenginliği bakımından dünyanın sayılı ülkeleri arasında yer alan ve bu kaynaklarının toplam bedeli 10 Trilyon Dolar olarak değerlendirilen Kazakistan halkı alabildiğine yoksul. Bu nedenle, yolsuzlukların ayyuka çıktığı ülkede yeni yıla girerken halkın günlük hayatında kullandığı mal ve hizmetlerin fiyatları ölçüsüz bir şekilde arttırılınca, halk sokaklara döküldü. 2 Ocak’ta patlak veren esas itibariyle bir öfke birikimiydi. Dolayısıyla iddia edildiği gibi protestolar herhangi bir örgüt veya lider tarafından organize edilmedi. Nitekim televizyonların röportaj yaptıkları bazı göstericilerin, “Biz sabırlı bir halkız, 30 yıldır sabırla ülkeyi düzeltecek diye bu yönetimin arkasında durduk, ancak artık sabrımız taştı!” demeleri de bunun kanıtıdır. Yıllardır demokrasinin olmadığı bir ülkede örgütlü etkili bir muhalefet yokken, aşırı fiyat artışlarına karşı kendiliğinden geliştiği her halinden belli olan protestoların iç muhalefet ile dış güçler tarafından organize edildiğinin açıklanması tam bir komedi. Komediden öte, halkın öfkesinin nedeni olan yolsuzluk politikalarını gözden kaçırmaya yönelik illüzyondur.
 
Görüldüğü gibi ülkeler farklı olsa da, yönetenlerin halkın kendisini yoksullaştıran politikalarına karşı sokağa taşan tepkilerine karşı yaptıkları açıklamalar değişmiyor. Özellikle yabancı sermayeli şirketlerle girdikleri çıkar ilişkileri ile ülke kaynaklarının işlenmesinde ve pazarlanmasında bu şirketlere imtiyazlar tanıyanların, yurttaşların doğal tepkilerini dış güçlerin işi diye yaftalamaları günün modasına uymaktı.  
 
Gelelim Kazakistan halkının, rüşvet, yolsuzluk, zam ve yoksulluk çarkına karşı sokağa taşan tepkisine karşı Türkiye siyasetinde ortaya çıkan iktidar muhalefet ortaklığına. Evet, TBMM’de grubu olan partilerden HDP dışındaki 4 Parti, iktidar ortakları AKP-MHP ile muhalefet ittifakı CHP-İYİ partinin grup başkanvekilleri, 12 Ocak 2022 tarihinde TBMM Başkanı Mustafa Şentop başkanlığında bir araya gelerek ortak bir bildiriye imza attılar.
 
Bildirinin içeriğinin; Kazakistan yönetiminin 30 yıllık anti demokratik yönetim felsefesinin yanı sıra, Türkiye’de demokrasiyi yok eden tek adam yönetimi felsefesiyle paralellik arz etmesi, iktidar blokunu oluşturan AKP-MHP açısından olmasa da iktidarın tam karşısında, demokrasiden yana konumlandıkları iddiasında olan CHP-İYİ Parti açısından oldukça sorunlu bir durumdur. Nitekim, 30 yıldır Kazakistan’ı “Önce İstikrar Sonra Demokrasi” sloganı ile yöneten demokrasi tanımaz yönetimin bu sloganına paralel bir şekilde, “Kazakistan’ın istikrar ve huzuru bizler için ülkemizin barış ve huzuru kadar önemlidir. Kazakistan halkının sağduyusu ve yönetimin dirayetli tutumu sayesinde olayların yatışmaya ve ülkede durumun normale dönmeye başlamasından memnuniyet duyuyoruz.” denmesi, demokratik değerlerin yok sayılmasına destek verilmesinden başka bir şey değildir. Oysa Kazakistan Cumhurbaşkanı, güvenlik güçlerine halka direkt ateş etmeleri ve onları öldürmeleri talimatı vermiştir. Hâl böyleyken, yönetenlerin dirayetli tutumundan dem vurmak, demokratik haklarını kullanan insanların devlet tarafından öldürülebileceklerinin kabulünden başka bir şey değildir. Burada sokağa çıkanlar şiddete başvurdular diyenler olacaktır. Bence bunun iki nedeni vardır: Birincisi yukarıda belirttiğim gibi ülkede demokrasinin olmaması. Muhalif siyasi partilerin, sendikaların ve demokratik kitle örgütlerinin, halkın sokağa taşan tepkisine öncülük edecekleri, göstericilere yön verecekleri güçlerinin bulunmaması. İkincisi ise, güvenlik birimlerinin aldıkları talimatla halka karşı silah kullanmalarının kurumsal denetimden yoksun göstericileri şiddete yöneltmiş olmasıdır. Yani demokrasinin olmadığı ülkede kurumsal demokratik yapılardan yoksun kalan halkın, kendiliğinden gelişen protestolarda, dirayetli denen yönetimin devlet gücünü ölçüsüz kullanmasından dolayı şiddete yönelmiş olması ihtimali burada göz ardı edilmiştir.  
 
Öte yandan, TBMM Başkanı ile dört siyasi parti grup başkan vekilinin imzaladığı bildiride yer aldığı gibi olayların halkın sağduyusu ile yatıştığı hususu tartışmalı bir husustur. Zira yaşananlar, olayların yatışmış olmasının sağduyudan ziyade, devletin protesto hakkını kullanan yurttaşları dış güçlerin maşaları hainler olarak yaftalamasına paralel olarak, güvenlik birimlerinin ölçüsüz şiddete başvurmalarının halka saldığı korku sonucu olan geçici bir durum olduğunu gösteriyor. Unutulmamalıdır ki, demokrasi yoksa, zor ve baskıyla sağlanan sözde istikrar pamuk ipliğine bağlıdır. Dolayısıyla, bugün için ölüm tehdidi ile evine çekilmiş olan Kazakistan halkı, kendisini yoksullaştıran yolsuzluk düzeni sürdükçe bir gün yeniden sokağa dökülecektir.
 
Ne yazık ki, demokrasiyi savunması gereken TBMM’nin açıklamasında güçlü bir demokrasi vurgusunun olmaması, Kazakistan yönetiminin demokrasiyi uygulamaya çağırılmaması, protestocuların seslerine kulak verilmesi ve taleplerinin karşılanması için gerekenlerin biran önce yapılması gerektiğinin vurgulanmaması, imzacı iki muhalefet partisinin demokrasi samimiyetlerinin sorgulanmasına yol açan bir durumdur. Hele hele Kazakistan olaylarının patlak vermesinden 2 gün sonra 4 Ocak 2022 tarihinde partisinin grup toplantısında yaptığı konuşmada, başta imzacı iki muhalefet partisi muhalefeti hedef alan, onlar üzerinden bir bütün olarak Türkiye demokrasi güçlerini ve kendisinin sebep olduğu ekonomik çöküşün yoksullaştırdığı Türkiye yurttaşlarının olası protesto gösterilerini darbe girişimi ile aynı kefeye koyarak, “Sokağa dökülürseniz sizi gittiğiniz yere kadar kovalarız” diyen partili Cumhurbaşkanı’nın başında bulunduğu iktidar bloku partileriyle böylesine sığ bir yaklaşımla demokrasiden uzak, baskı politikaları ile halkı sindiren Kazakistan yönetimine destek veren bir bildiriye imza atmak, iktidarın söylediklerine ve yapacaklarına meşruluk kazandırmaktan başka bir şey değildir. Zira çok açık ki, Kazakistan yönetiminin istikrar dediği kendisi ile uluslararası sermaye ortaklığına karşı çıkılmaması, demokratik hakların kullanılmaması, kullananlara karşı devlet silahının kullanılması ve korkutulan halkın evde oturmasının sağlanmasıdır.   
Tüm bu nedenlerle iki muhalefet partisine şu iki soruyu sormakta yarar var: Yolsuzlukların ayyuka çıktığı, halkın alabildiğine yoksullaştığı, Kazakistan yönetiminin temel tüketim ürünlerinin fiyatlarına yaptığı fahiş zamlara karşı çıkan ve demokratik protesto hakkını kullanan halkın kendiliğinden gelişen bu protestosunu dış güçlere bağlaması ne kadar gerçekçi? Sizce dış güçler, ülke kaynaklarını kendilerine açmış yönetime değil de yoksul halka destek verirler mi?
               
     

YORUMLAR (İLK YORUMU SİZ YAZIN)

dedektif
Alanya escort Manavgat escort Fethiye escort Kemer escort Didim escort Çanakkale escort Aydın escort Muğla escort Tekirdağ escort Manisa escort Balıkesir escort Trabzon escort Elazığ escort Ordu escort Kütahya escort Isparta escort Rize escort Kahramanmaraş escort Yalova escort Giresun escort Yozgat escort Tokat escort Şanlıurfa escort Sivas escort Batman escort Erzurum escort Sinop escort Kırşehir escort Karaman escort Kırıkkale escort Bolu escort Amasya escort Niğde escort Uşak escort Edirne escort Çorum escort Osmaniye escort Zonguldak escort Van escort Erzincan escort Söke escort Bodrum escort Çerkezköy escort Akhisar escort Bandırma escort Ayvacık escort Akçaabat escort Karakoçan escort Altınordu escort Tavşanlı escort Eğirdir escort Ardeşen escort Afşin escort Altınova escort Bulancak escort Sorgun escort Erbaa escort Viranşehir escort Zara escort Kozluk escort Aziziye escort Ayancık escort Kaman escort Ermenek escort Keskin escort Gerede escort Göynücek escort Bor escort Banaz escort Havsa escort Osmancık escort Bahçe escort Alaplı escort Başkale escort Kemah escort Nazilli escort Fethiye escort Çorlu escort Alaşehir escort Altıeylül escort Biga escort Araklı escort Kovancılar escort Fatsa escort Simav escort Yalvaç escort Çayeli escort Dulkadiroğlu escort Çiftlikköy escort Espiye escort Sarıkaya escort Niksar escort Suruç escort Yıldızeli escort Sason escort Horasan escort Boyabat escort Mucur escort Sarıveliler escort Yahşihan escort Göynük escort Gümüşhacıköy escort Çamardı escort Eşme escort İpsala escort Sungurlu escort Hasanbeyli escort Çaycuma escort İpekyolu escort Refahiye escort Kuşadası escort Marmaris escort Süleymanpaşa escort Turgutlu escort Susurluk escort Gelibolu escort Of escort Ünye escort Domaniç escort Fındıklı escort Elbistan escort Çınarcık escort Tirebolu escort Akdağmadeni escort Turhal escort Eyyübiye escort Suşehri escort Yakutiye escort Gerze escort Mengen escort Merzifon escort Ulukışla escort Sivaslı escort Keşan escort Kadirli escort Ereğli escort Özalp escort Tercan escort Efeler escort Didim escort Çine escort Dalaman escort Menteşe escort Milas escort Ortaca escort Seydikemer escort Ergene escort Kapaklı escort Malkara escort Salihli escort Şehzadeler escort Soma escort Yunusemre escort Ayvalık escort Bigadiç escort Burhaniye escort Gönen escort Karesi escort Çan escort Yenice escort Ortahisar escort Yomra escort Perşembe escort Pazar escort Onikişubat escort Pazarcık escort Türkoğlu escort Eynesil escort Görele escort Piraziz escort Yağlıdere escort Çayıralan escort Boğazlıyan escort Zile escort Siverek escort Karaköprü escort Haliliye escort Akçakale escort Şarkışla escort Gemerek escort Oltu escort Palandöken escort Mudurnu escort Suluova escort Taşova escort Toprakkale escort Kilimli escort Tuşba escort Üzümlü escort